ΜΝΗΜΗ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΑΥΛΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ
Ὁ ἅγιος Παῦλος γεννήθηκε στὴ Θεσσαλονίκη στὴν αὐγὴ τοῦ 4ου αἰώνα. Τὴν ἐποχὴ τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου τῆς Νικαίας ἦταν ἀκόμα ἔφηβος, ἀλλὰ λίγο ἀργότερα κατατάχθηκε στὸν κλῆρο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Διακρίθηκε γιὰ τὴν ἁγνότητα τοῦ βίου του, τὴν πραότητά του καὶ ὡς λαμπρὸς διδάσκαλος τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Γιὰ τὸν λόγο αὐτό, νέος ἀκόμη, χειροτονήθηκε διάκονος, κατόπιν πρεσβύτερος, ἀπὸ τὸν πατριάρχη Ἀλέξανδρο [30 Αὐγ.].
Ἦταν ἀγαπητὸς σὲ ὅλους τοὺς πιστοὺς τῆς Βασιλευούσης καὶ χειροτονήθηκε ἀρχιεπίσκοπος τὸ 340, μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Ἀλεξάνδρου, ὁ ὁποῖος καὶ τὸν εἶχε ὑποδείξει ὡς διάδοχό του. Ἡ ἐκλογὴ του ὅμως προκάλεσε τὸ μίσος τῶν ἀρειανῶν ποὺ τὸν διέβαλαν στὸν αὐτοκράτορα Κωνστάντιο. Ἐκεῖνος βρισκόταν τότε στὴν Ἀντιόχεια καὶ ἐπέστρεψε ἔξαλλος στὴν πρωτεύουσα, ὅταν ἔμαθε τὴ χειροτονία τοῦ ὀρθοδόξου νέου. Συγκάλεσε μία σύνοδο ἀρειανοφρόνων ἐπισκόπων, ἡ ὁποία ἐκθρόνισε τὸν Παῦλο καὶ τὸν ἀντικατέστησε μὲ τὸν ἐπίσκοπο Νικομηδείας Εὐσέβιο, ἕναν ἀπὸ τοὺς αἱρεσιάρχες.
Ὁ θρίαμβος τοῦ ἀρειανισμοῦ φάνηκε τότε ὁριστικός, ἀφοῦ ὁ αὐτοκράτορας καὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως ἦταν ἔνθερμοι ὀπαδοὶ του. Μὲ τὴν ενθρόνισή του, ὁ Εὐσέβιος ἄρχισε νὰ καταδιώκει μανιωδῶς τοὺς ὑπερασπιστὲς τῆς Συνόδου τὴν Νικαίας. Ὁ Θεὸς ὅμως δὲν ἐγκατέλειψε τὴν Ἐκκλησία του∙ ὁ Εὐσέβιος πέθανε μετὰ ἀπὸ ἕνα χρόνο καὶ οἱ ὀρθόδοξοι τῆς Βασιλευούσης ἐκάλεσαν πίσω τὸν Παῦλο, ποὺ εἶχε καταφύγει στὴ Ρώμη κοντὰ στὸν ὀρθόδοξο πάπα Ἰούλιο, μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Ἀθανάσιο Ἀλεξανδρείας, ὁ ὁποῖος εἶχε κι αὐτὸς ἐξορισθεῖ γιὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Τὴ στιγμὴ ὅμως ποὺ ὁ ἅγιος ὁμολογητὴς ἑτοιμαζόταν νὰ ἀναλάβει πάλι τὸν θρόνο του, βρέθηκε στὴ δίνη λαϊκῶν ταραχῶν, διότι οἱ ἀρειανοὶ εἶχαν ἀπὸ τὴ μεριὰ τοὺς ἐκλέξει καὶ χειροτονήσει διάδοχο τοῦ Εὐσεβίου τὸν αἱρετικὸ Μακεδόνιο, ὁ ὁποῖος στὴν πλάνη τοῦ Ἀρείου, ὅσον ἀφορᾶ τὴ θεότητα τοῦ Λόγου, ἐπρόσθεσε τὴ βλασφημία κατὰ τῆς θεότητος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Μαθαίνοντας τὰ νέα γιὰ τὶς ἐκδηλώσεις αὐτές, ὁ αὐτοκράτορας Κωνστάντιος διέταξε ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια τὸν Ερμογένη, στρατιωτικὸ διοικητὴ τῆς Θράκης, νὰ εἰσβάλει μὲ τὰ στρατεύματά του στὴν πρωτεύουσα καὶ νὰ ἐκδιώξει μὲ τὴ βία τὸν Παῦλο. Ὁ λαὸς ὅμως στασίασε, αἱματηρὲς ὁδομαχίες ἔγιναν παντοῦ μὲ πλῆθος θυμάτων καὶ ὁ Ερμογένης μάλιστα ἔπεσε καὶ ὁ ἴδιος θύμα τῆς λαϊκῆς ὀργῆς. Οἱ στασιαστὲς τὸν σκότωσαν, ἔσυραν τὸ σῶμα του στοὺς δρόμους καὶ ἔκαψαν τὴν κατοικία του. Ὁ Παῦλος ἀποκαταστάθηκε στὸ θρόνο του, γιὰ λίγο ὅμως, ἀφοῦ ὁ αὐτοκράτορας ἔφθασε ἔξαλλος στὴ Βασιλεύουσα μὲ τὶς δυνάμεις του, ἐκδίωξε τὸν ἅγιο Παῦλο, ἐξαναγκάζοντάς τον νὰ ἀναζητήσει γιὰ μία ἀκόμα φορὰ καταφύγιο στὴ Ρώμη, καὶ ξέσπασε τὴν ὀργὴ του πάνω στὸν Μακεδόνιο, κατηγορώντας τὸν ὡς ὑπαίτιο τῶν ταραχῶν αὐτῶν.
Στὴ Δύση ὁ Παῦλος ἐξασφάλισε τὴν ὑποστήριξη τοῦ αὐτοκράτορα Κώνστα ποὺ διέμενε στὰ Τρέβηρα καί, χάρη στὶς ἐπιτιμητικὲς ἐπιστολὲς τοῦ πάπα πρὸς τοὺς ἐπισκόπους τῆς Ἀνατολῆς γιὰ τὴ στάση τους ἀπέναντι στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο καὶ ἐκείνον, μπόρεσε λίγο ἀργότερα νὰ ἀνακτήσει τὸ θρόνο του πρὸς μεγάλη χαρὰ τοῦ λαοῦ. Ὁ Κωνστάντιος, ὡστόσο, μὴ μπορώντας νὰ ἡσυχάσει στὸν ἀγώνα του κατὰ τῶν ὀρθοδόξων, ἀνέθεσε συντόμως στὸν ἔπαρχο Φίλιππο νὰ ἐκθρονίσει τὸν Παῦλο καὶ νὰ τὸν ἀντικαταστήσει μὲ τὸν Μακεδόνιο, δίχως ὅμως νὰ ἐπαναληφθοῦν οἱ ταραχὲς ποὺ προκάλεσε ἡ παρέμβαση τοῦ Ἑρμογένους. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ὁ Φίλιππος ἔβαλε σὲ ἐφαρμογὴ ἕνα στρατήγημα μὲ σκοπὸ νὰ προσελκύσει τὸν Παῦλο στὰ λουτρὰ μὲ τὸ πρόσχημα ὅτι ἐπιθυμοῦσε νὰ τοῦ ἀποτίσει τιμὲς καὶ ἐκεῖ ἔβαλε νὰ τὸν ἀπαγάγουν κρυφὰ καὶ νὰ τὸν ἐξορίσουν στὴ Θεσσαλονίκη, ἀπ’ ὅπου ὁ πολυπαθὴς ἐπίσκοπος μετέβη ἐκ νέου στὴ Ρώμη.
Τὸ 347, μετὰ τὴ Σύνοδο τῆς Σαρδίκης, ὁ Ἀθανάσιος καὶ ὁ Παῦλος μπόρεσαν νὰ ἀνακτήσουν τοὺς θρόνους τους. Γιὰ τρία περίπου χρόνια ἡ Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως συσπειρωμένη γύρω ἀπὸ τὸ νόμιμο ποιμένα της γνώρισε τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἀσφάλεια τῆς Ὀρδοδοξίας. Ἡ ἀνάπαυλα ὅμως αὐτὴ δὲν κράτησε γιὰ πολύ, διότι τὸ 350 ὁ κόμης Μαγνέντιος ἐστασίασε κατὰ τοῦ ὀρθοδόξου αὐτοκράτορα τῆς Δύσεως, Κώνστα, καὶ ἀνακυρήχθηκε αὐτοκράτορας ὁ ἴδιος ἀπὸ τὰ στρατεύματά του. Ὁ Μαγνέντιος ὅμως διεκδικοῦσε καὶ τὴν ἀνατολικὴ αὐτοκρατορία∙ ὁ Κωνστάντιος κήρυξε πόλεμο, ἐξεστράτευσε ἐναντίον του καὶ μετὰ ἀπὸ σκληρὲς μάχες ἀνακατέλαβε τὸ Λούγδουνο (σημ. Λύων) ἀποκαθιστώντας πρὸς ἴδιον ὄφελος τὴν ἑνότητα τῆς αὐτοκρατορίας. Ἡ ἰσορροπία ποὺ ἐξασφάλισε μέχρι τοῦδε ἡ παρουσία ἑνὸς ὀρθοδόξου αὐτοκράτορα στὴ Δύση ἔπαυσε ἔκτοτε νὰ ὑπάρχει καὶ ὁ Κωνστάντιος μποροῦσε ἐλεύθερος νὰ ἐξαπολύσει τοὺς διωγμοὺς του κατὰ τῶν ὑπερασπιστῶν τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Διέταξε νὰ συλλάβουν τὸν Παῦλο καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσουν σιδηροδέσμιο στὸ Σιγκάρ, καταρχήν, κατόπιν στὴν Ἔμεσα καὶ τέλος στὴν Κουκουσό τῆς μακρινῆς Ἀρμενίας. Ἐκεῖ μιὰ ἡμέρα ὅπου ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος τελοῦσε τὴ θεία Λειτουργία, εἰσέβαλαν οἱ ἀρειανοὶ στὸν ναὸ καὶ τὸν στραγγάλισαν μὲ τὸ ὠμοφόριό του (μεταξὺ 351 καὶ 357). Ἡ τιμία κάρα τοῦ Ὁμολογητοῦ ἱεράρχου φυλάσσεται στὴν Ἱερὰ Μονὴ Σίμωνος Πέτρα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ὅπου ἰδιαιτέρως τιμᾶται.
Πηγή: Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Υπό Ιερομονάχου Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου, Τόμος τρίτος. Εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ.
(https://galilea.gr)
About Author
