Ζωτικής σημασίας είναι ο Βόρειος Οδικός Άξονας για το μεταφορικό σύστημα του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Ηρακλείου. Ζητήματα προς τοποθέτηση στη διαβούλευση ΜΠΕ
Συνοπτικά η ΜΠΕ αφορά στις παρακάμψεις και κόμβους στο τμήμα του ΒΟΑΚ που ήδη λειτουργεί ως αυτοκινητόδρομος (τμήμα Ηρακλείου, τμήμα Ρεθύμνου, τμήμα Χανίων) ως εκ τούτου το Δήμο αφορά μόνο το τμήμα του Ηρακλείου (παράκαμψη Ηρακλείου) από Χ.Θ. 120+094 έως 145+854 μήκους 25,8 χλμ ./
Η ΜΠΕ είναι βασισμένη στα παραδοτέα του έργου «Προμελέτη Οδικών και Υδραυλικών έργων στα κατασκευασμένα με διαχωρισμένη επιφάνεια κυκλοφορίας τμήματα του ΒΟΑΚ» και ειδικότερα για το Ηράκλειο στο: «Προμελέτη Οδοποιίας Λινοπεράματα-Γούρνες». Σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο εκπόνησης της προμελέτης του ΒΟΑΚ (τμήμα Χανιά-Νεάπολη-Νέα Τμήματα), οι προμελέτες για τα τμήματα της υφιστάμενης οδού (υφιστάμενος ΒΟΑΚ) τα οποία αφορούν στις υφιστάμενες παρακάμψεις (Χανιά-Ρέθυμνο-Ηράκλειο), οι οποίες εξετάζονται από την υπό διαβούλευση ΜΠΕ, έχουν εκπονηθεί με εφαρμογή των Γερμανικών Οδηγιών για τον Σχεδιασμό Αυτοκινητοδρόμων (Richtlinien für die Anlage von Autobahnen – RAA) Έκδοσης 2008, με επιμέρους επισημάνσεις και διαφοροποιήσεις.
Ως κατηγορία της οδού (Κλάση Σχεδιασμού) για όλες τις υφιστάμενες παρακάμψεις (Χανιά-Ρέθυμνο- Ηράκλειο) λαμβάνεται η ΕΚΑ 2. Η τυπική διατομή του ΒΟΑΚ σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο της προμελέτης, αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση πλάτους 3.50m, οι οποίες ακολουθούνται από δύο (αριστερά και δεξιά) λωρίδες καθοδήγησης πλάτους 0.25m η κάθε μία. Χωροθετείται επίσης μία λωρίδα έκτακτης ανάγκης (ΛΕΑ) ανά κατεύθυνση, πλάτους 2.25m. Ο διαχωρισμός των κατευθύνσεων της κυκλοφορίας πραγματοποιείται με κεντρική νησίδα με αμφίπλευρο στηθαίο τύπου NJ με συνολικό εύρος 2.50m. Το συνολικό πλάτος του οδοστρώματος χωρίς τις πλευρικές διαμορφώσεις είναι 21.50m.
Σημειώνεται ότι, στα τμήματα που δεν είναι δυνατή η εφαρμογή ΛΕΑ (λόγω υφιστάμενης γεωμετρίας), προβλέπεται η κατασκευή προεξοχών (πλατυσμάτων) έκτακτης ανάγκης για στάση οχημάτων ανά 1.000m.
Σύμφωνα με τo με αρ.πρ. Δ16/ΒΟΑΚ/178332/06‐07‐2021 έγγραφο της Δ/νσης Συγκοινωνιακών Υποδομών με Σύμβαση Παραχώρησης (Δ16), η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα για το τμήμα Ηρακλείου (Λινοπεράματα-Γούρνες) λαμβάνεται Vεπιτρ=120km⁄h
Σημειώνεται ότι τόσο ο υφιστάμενος όσο και ο εκτιμώμενος (2025, 2035, 2045, 2055) κυκλοφοριακός φόρτος και στα δύο σενάρια (μεσαίο & υψηλό) για την περίπτωση της παράκαμψης του Ηρακλείου είναι ο υψηλότερος στο σύνολο της Κρήτης (επισυναπτόμενος Πίνακας ‘Εκτιμώμενοι φόρτοι -ΕΜΗΚ & Θερινή περίοδος για τα έτη 2025, 2035, 2045 & 2055 και δύο σενάρια: μεσαίο & υψηλό για τα μελετώμενα τμήματα’).
.
Στην ΜΠΕ αναφέρονται συνοπτικά τα κάτωθι για την παράκαμψη Ηρακλείου:
- Ανισόπεδος Κόμβος Λινοπεραμάτων περί της Χ.Θ. 120+425
Για τον Α/Κ Λινοπεραμάτων αναφέρει ότι […] Σημαντικό πρόβλημα οδικής ασφάλειας παρουσιάζεται στους κλάδους εισόδου – εξόδου του ΒΟΑΚ, κατά τη κατεύθυνση Ρέθυμνο – Ηράκλειο, όπου το μήκος της λωρίδας επιβράδυνσης είναι περί τα 90 m, ενώ υφίστανται προσβάσεις σε παρόδια επιχείρηση και εγκαταστάσεις, με μειωμένα επίπεδα ορατότητας και δυνατότητα κινήσεων, που δε συνάδουν με τις απαιτήσεις ασφαλούς εισόδου – εξόδου στον ΒΟΑΚ.
Προβλέπει την αναδιαμόρφωση του Α/Κ με μικρές μεταβολές σε σχέση με τη σημερινή λειτουργία όπως παρουσιάζεται στην παρακάτω εικόνα με τα κάτωθι χαρ/κα.
Με τα προτεινόμενα έργα, αναμορφώνονται οι λωρίδες επιβράδυνσης-επιτάχυνσης, με πρόβλεψη μήκους λωρίδων 250m με μήκος taper 60m. Προτείνεται φωτεινή σηματοδότηση των δύο, εκατέρωθεν του ΒΟΑΚ, ισόπεδων κόμβων.
Περί την Χ.Θ. 120+273, στην δεξιά οριογραμμή (από Χανιά προς Χερσόνησο) θα απαιτηθεί η τοποθέτηση στηθαίου ασφαλείας με λειτουργικό πλάτος W1, προκειμένου να μην μειωθεί το μήκος της λωρίδας επιβράδυνσης.
Κατά τα λοιπά, διατηρείται η μορφή του υφιστάμενου κόμβου.
Για τον Α/Κ Γαζίου αναφέρει ότι […] Επισημαίνεται ότι στην δεξιά οριογραμμή (από Χανιά προς Χερσόνησο), το όριο του υφιστάμενου τεχνικού (8Υ-ΚΔ-6) στην Χ.Θ. 122+600 βρίσκεται μόλις 0,65 μ. από την οριογραμμή. Προς αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει είτε να διαπλατυνθεί η Κάτω Διάβαση, είτε να εφαρμοστεί εναλλακτική πλευρική διαμόρφωση σε συνδυασμό με μείωση του πλάτους της λωρίδας επιβράδυνσης.
Προβλέπει την αναδιαμόρφωση του Α/Κ όπως παρουσιάζεται στην παρακάτω εικόνα με τα κάτωθι χαρ/κα.
Την κατασκευή 2 κόμβων κυκλικής κίνησης, επί της ΠΕΟ «Ηρακλείου – Ρεθύμνου», ένας δυτικά 3 σκελών και ένας ανατολικά 4 σκελών. Απαιτείται πρόσθετη απαλλοτρίωση ιδιωτικής έκτασης στον δυτικό κόμβο, ενώ δεδομένου ότι ο νοτιοδυτικός κυκλικός κόμβος χωροθετείται έκκεντρα ως προς τον άξονα της κύριας κίνησης από δυσμάς προς ανατολάς, η κίνηση στην λωρίδα αυτή καθίσταται προβληματική.
Για τον Α/Κ ΠΑΓΝΗ λαμβάνονται στοιχεία από τη «Μελέτη νέας οδού: Δρόμος ΒΟΑΚ – ΠΑΓΝΗ – ΙΤΕ» (Στάδιο Προμελέτης), με αναθέτοντα φορέα την Δ/νση Τεχνικών Έργων της Π.Ε. Ηρακλείου, όπου προβλέπεται η δημιουργία οδού που θα συνδέει το ΒΟΑΚ με το ΠΑΓΝΗ.
Στο νέο έργο συμπεριλαμβάνεται η κατασκευή ενός κυκλικού κόμβου κάτωθεν του ΒΟΑΚ με δύο λωρίδες κυκλοφορίας επί του δακτυλίου και κλάδους συμβολής ως εξής:
- Οδός ΒΟΑΚ – ΠΑΓΝΗ. Πρόκειται για την οδό που αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση και διαχωριστική νησίδα από στηθαίο ασφαλείας. Η οδός αυτή θα συνδέει τον υπό μελέτη κυκλικό κόμβο με το ΠΑΓΝΗ.
- Κλάδος ΙΙ: Ράμπα εισόδου στον ΒΟΑΚ από ΠΑΓΝΗ προς Ηράκλειο. Αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας.
- Κλάδος ΙΙΙ: Ράμπα εξόδου από τον ΒΟΑΚ από Ηράκλειο – συμβολή στον κυκλικό κόμβο – ΠΑΓΝΗ. Αποτελείται από δύο λωρίδες κυκλοφορίας.
- Κλάδος ΙV: Ράμπα εισόδου στον ΒΟΑΚ από ΠΑΓΝΗ – συμβολή στον κυκλικό κόμβο – Ρέθυμνο. Αποτελείται από μία λωρίδα κυκλοφορίας.
- Κλάδος V: Ράμπα εξόδου από τον ΒΟΑΚ από Ρέθυμνο – συμβολή στον κυκλικό κόμβο – ΠΑΓΝΗ. Αποτελείται από μία λωρίδα κυκλοφορίας.
Για την κατασκευή του κόμβου απαιτείται η κατασκευή δύο κάτω διαβάσεων επί του ΒΟΑΚ στις Χ.Θ. 124+460 και Χ.Θ. 124+535.
Σημειώνεται ότι η μελέτη προβλέπει την καθαίρεση των κάτω διαβάσεων 8Υ-ΚΔ-9 και 8Υ-ΚΔ-10, και συνεπώς αποκόπτεται η υφιστάμενη άμεση επικοινωνία των περιοχών βόρεια και νότια του ΒΟΑΚ. Το βόρειο και το νότιο τμήμα θα επικοινωνούν πλέον μέσω των 8Υ-ΚΔ-8 (περί των 700m δυτικά του ΑΚ – Χ.Θ. 123+772, ανοίγματος 4.5m) και 8Υ-ΚΔ-11 (περί των 500m ανατολικά του ΑΚ – Χ.Θ. 125+010, ανοίγματος 4,3m και ύψους 2,3m).
Για τον Α/Κ Γιόφυρου η πρόβλεψη αναβάθμισης περιλαμβάνει τρεις (3) εναλλακτικές λύσεις και παρουσιάζεται στις παρακάτω εικόνες με τα κάτωθι χαρ/κα.
Εναλλακτική λύση Α
Οι λωρίδες επιβράδυνσης-επιτάχυνσης επιμηκύνονται ώστε να αποκτήσουν μήκος 250m με παράλληλη κατασκευή taper μήκους 60m.
Δεδομένου ότι έχουμε 2 εξόδους από ΒΟΑΚ των κινουμένων από Ανατολάς προς Δυσμάς και 2 εισόδους στον ΒΟΑΚ των κινουμένων από Δυσμάς προς Ανατολάς, δημιουργείται σύγχυση. Επισημαίνεται ότι από την 1η έξοδο η κίνηση είναι επιτρεπτή μόνο βόρεια, καθώς επίσης από την 2η είσοδο η κίνηση είναι επιτρεπτή μόνο νότια.
Επομένως προτείνεται κατάργηση της 2ης εξόδου από ΒΟΑΚ των κινουμένων από Ανατολάςπρος Δυσμάς και της 1ης εισόδου στον ΒΟΑΚ των κινουμένων από Δυσμάς προς Ανατολάς.
Κατασκευή 2 κυκλικών κόμβων επί της επαρχιακής οδού Ηράκλειο – Φαιστός, 2 λωρίδων, με εξωτερική διάμετρο δακτυλίου κυκλοφορίας 46 μ., οι οποίοι θα χωροθετηθούν περίπου κεντρικά ως προς τον άξονα της επαρχιακής οδού. Στους κόμβους αυτούς θα ‘πέφτουν’ και οι κλάδοι εξόδου του ΒΟΑΚ από Ανατολάς προς Δυσμάς και εισόδου στον ΒΟΑΚ από Δυσμάς προς Ανατολάς.
Εναλλακτική Λύση Β
Σύμφωνα με την Τεχνική Έκθεση «Καταγραφή Ευρημάτων και Προτάσεις Βελτίωσης» της Επιθεώρησης Οδικής Ασφάλειας (ΝΑΜΑ, 2019), προτείνεται η κατασκευή δύο τρισκελών κόμβων κυκλικής κίνησης, επί της ΕΟ «Ηρακλείου – Φαιστού».
Με την πρόταση αυτή: α) Εξακολουθεί να υφίσταται το μικρό μήκος των υφιστάμενων λωρίδων επιβράδυνσης – επιτάχυνσης, αφού δεν υπάρχουν περιθώρια περεταίρω επιμήκυνσης. β) Εξακολουθεί να δημιουργείται σύγχυση με την ύπαρξη 2 εξόδων από ΒΟΑΚ των κινουμένων από Ανατολάς προς Δυσμάς και 2 εισόδων στον ΒΟΑΚ των κινουμένων από Δυσμάς προς Ανατολάς. γ) Η έκκεντρη χωροθέτηση των κυκλικών κόμβων ως προς τον άξονα της επαρχιακής οδού, καθιστά προβληματική την κίνηση ιδίως των κινουμένων από βορά προς νότο. δ) Η χωροθέτηση των κόμβων σε σχέση με τον άξονα της επαρχιακής οδού καθιστά επικίνδυνη την κίνηση στους κόμβους, καθώς εκτιμάται ότι τα οχήματα που θα κινούνται από νότο προς βορά, δεν θα μειώνουν την ταχύτητά τους. ε) Η εξωτερική διάμετρος του δακτυλίου κυκλοφορίας είναι 37 ή 40 μ., ενώ (για κυκλικούς κόμβους 2 λωρίδων κυκλοφορίας) κατά ΟΜΟΕ η ελάχιστη διάμετρος είναι 46 μ.
Εναλλακτική Λύση Γ
Πρόκειται για διατήρηση της υφιστάμενης μορφής του κόμβου. Επιθυμητή θα ήταν η φωτεινή σηματοδότηση των δύο, εκατέρωθεν του ΒΟΑΚ, ισόπεδων κόμβων.
Πρέπει να αναφερθεί ότι ο Δήμος Ηρακλείου δεν κλήθηκε να συμμετέχει ούτε να εκφράσει απόψεις κατά τη διάρκεια εκπόνησης της μελέτης με τίτλο «Προμελέτη Οδικών και Υδραυλικών έργων στα κατασκευασμένα με διαχωρισμένη επιφάνεια κυκλοφορίας τμήματα του ΒΟΑΚ», με δεδομένο μάλιστα ότι η παράκαμψη του ΒΟΑΚ στο Ηράκλειο λειτουργεί ως αστική περιμετρική αρτηρία και καλείται τώρα σε μικρό χρονικό διάστημα να αποστείλει απόψεις επί της ΜΠΕ .
Με βάση τα ανωτέρω χαρακτηριστικά ο Δ. Ηρακλείου επιθυμεί τη λύση Γ ως βραχυπρόθεσμη και τη λύση Α ως μακροπρόθεσμη.
•
Για τον κόμβο Φοινικιάς η πρόβλεψη προτείνει την κατάργησή του και ενίσχυση του παράπλευρου δικτύου ΒΟΑΚ με το κατωτέρω αιτιολογικό:
Η αναγκαιότητα ύπαρξης των εξόδων – εισόδου αυτών προκύπτει από το γεγονός ότι ο ποταμός χωρίζει την αστική περιοχή, ενώ δεν υπάρχουν τεχνικά γεφύρωσης του ποταμού ικανά για την ενιαία λειτουργία των εκατέρωθεν περιοχών.
Δεδομένου ότι η απόσταση του κόμβου αυτού από τον κόμβο Μεσσαράς είναι πολύ μικρή, καθώς επίσης η διάταξη του κόμβου είναι προβληματική (μικρά μήκη λωρίδων επιτάχυνσης – επιβράδυνσης), προτείνεται η κατάργησή της. Για να γίνει όμως αυτή χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα προσβασιμότητας στις περιοχές που εξυπηρετούν, επιβάλλεται η δημιουργία παράπλευρου οδικού δικτύου το οποίο να γεφυρώνει τον ποταμό τόσο βόρεια όσο και νότια του ΒΟΑΚ.
Με δεδομένο ότι ο κόμβος Φοινικιάς εξυπηρετεί όλο το ΒΙΟΠΑ Φοινικιάς, πλήθος χρήσεων και εν γένει βρίσκεται σε περιοχή που εξυπηρετεί τους οικισμούς Μαλάδων, Πρ. Ηλία και άλλους οικισμούς της ενδοχώρας, ο Δ. Ηρακλείου επιθυμεί την αναβάθμιση του Κ Φοινικιάς με ανισόπεδη διαμόρφωση και τη σύνδεση τόσο της Β (Χρ. Ξυλούρη, περιοχή Μασταμπά κ.λπ.) όσο και της Ν πρόσβασης.
Για τον Α/Κ Παπαναστασίου η πρόβλεψη αναδιαμόρφωσης του Α/Κ με μικρές μεταβολές σε σχέση με τη σημερινή λειτουργία παρουσιάζεται στην παρακάτω εικόνα με τα κάτωθι χαρ/κα.
Οι λωρίδες επιτάχυνσης-επιβράδυνσης επιμηκύνονται ώστε να αποκτήσουν μήκος 250m με taper 60m.
Διατηρείται η μορφή του κόμβου που υπάρχει, ενώ η φωτεινή σηματοδότηση των διασταυρώσεων θα μπορούσε να βελτιώσει τις συνθήκες κίνησης των οχημάτων.
Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την Τεχνική Έκθεση «Καταγραφή Ευρημάτων και Προτάσεις Βελτίωσης» της Επιθεώρησης Οδικής Ασφάλειας (ΝΑΜΑ, 2019), προτείνεται η εγκατάσταση συστήματος φωτεινής σηματοδότησης που θα επενεργείται με τη βοήθεια αισθητήρων ανίχνευσης της παρουσίας οχημάτων, δεδομένου του εξαιρετικά περιορισμένου διαθέσιμου χώρου και της μη δυνατότητας αναβάθμισής τους με κατασκευή κόμβων κυκλικής κίνησης.
Με βάση τα ανωτέρω χαρακτηριστικά ο Δ. Ηρακλείου σημειώνει εκ νέου ότι υπάρχει αναγκαιότητα δημιουργίας νέας σύνδεσης του Ηρακλείου με τον ΒΟΑΚ από Μεσαμπελιές / Παπαναστασίου προς Άγιο Νικόλαο, καθώς η ανωτέρω είσοδος- έξοδος στο βόρειο τμήμα υπάρχει και λειτουργεί σχετικά ικανοποιητικά αφήνοντας ωστόσο ημιτελή τη σύνδεση στο τμήμα αυτό της Παπαναστασίου και επιβαρύνοντας τον Α/Κ Κνωσού. Μία τέτοια νέα σύνδεση θα αποσυμφορήσει σημαντικά και την υφιστάμενη είσοδο/ έξοδο προς/ από Κνωσού καθώς οι κάτοικοι των νότιων του ΒΟΑΚ πολεοδομικών ενοτήτων και των οικισμών στο ηπειρωτικό τμήμα του δήμου δεν θα χρησιμοποιούν τη Λ. Κνωσού και τη σύνδεσή της απελευθερώνοντας μέρος του καθημερινού φόρτου.
Να επανεξεταστεί το τμήμα του ΒΟΑΚ από την Παπαναστασίου μέχρι και την Αλικαρνασσό καθώς υπάρχει το γνωστό πλέον ζήτημα καθιζήσεων που δημιουργεί εκτός από συνθήκες επισφάλειας για τη ζωήτων χιλιάδων ημερήσιων χρηστών, και σημαντικές καθυστερήσεις λόγω σήμανσης και χαμηλού ορίου ταχύτητας που επηρεάζουν το σύνολο της διερχόμενης κυκλοφορίας σε επίπεδο νησιού.
Για τον Α/Κ Κατσαμπά η πρόβλεψη αναδιαμόρφωσης του Α/Κ με μικρές μεταβολές σε σχέση με τη σημερινή λειτουργία παρουσιάζεται στην παρακάτω εικόνα με τα κάτωθι χαρ/κα.
Οι λωρίδες επιβράδυνσης και επιτάχυνσης διαμορφώνονται με μήκος 250μ. με taper 60m. Διατηρείται η μορφή του κόμβου που υπάρχει. Με διαγράμμιση και μικρή υπερύψωση διαμορφώνονται λωρίδες αναμονής για αριστερή στροφή, σταγόνες και τρίγωνα καθοδήγησης. Η συντονισμένη φωτεινή σηματοδότηση των δύο, εκατέρωθεν του ΒΟΑΚ, διασταυρώσεων θα βελτιώσει της συνθήκες κίνησης των οχημάτων.
Με βάση τα ανωτέρω χαρακτηριστικά ο Δ. Ηρακλείου σημειώνει εκ νέου ότι υπάρχει αναγκαιότητα σύνδεσης του ΒΟΑΚ με τη βιομηχανική περιοχή Ηρακλείου με άμεση ασφαλή σύνδεση επαρκούς γεωμετρίας με δεδομένο το μεγάλο όγκο βαρέων που προσεγγίζουν τη ΒΙΠΕ. απελευθερώνοντας μέρος του καθημερινού φόρτου.
Για τον Α/Κ Αεροδρομίου η πρόβλεψη αναδιαμόρφωσης του Α/Κ με μικρές μεταβολές σε σχέση με τη σημερινή λειτουργία παρουσιάζεται στην παρακάτω εικόνα με τα κάτωθι χαρ/κα.
Προβλέπεται η επιμήκυνση των λώρίδων επιτάχυνσης-επιβράδυνσης στα 250m. Διατηρείται η μορφή του κόμβου που υπάρχει. Σύμφωνα με την Τεχνική Έκθεση «Καταγραφή Ευρημάτων και Προτάσεις Βελτίωσης» της Επιθεώρησης Οδικής Ασφάλειας (ΝΑΜΑ, 2019), δεν προκύπτει ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων βελτίωσης της Οδικής Ασφάλειας.
Επιπροσθέτως προτείνουμε η χωροθέτηση των σταθμών διοδίων να γίνει σε σημεία όπου δεν θα επηρεάζεται η ενδοδημοτική μετακίνηση εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος του Ηρακλείου,ήτοι από τη βιομηχανική περιοχή (νέα σύνδεση) έως και τη σύνδεση με Γάζι/ Λινοπεράματα καθώς το μεγάλο πρόβλημα που θα προκύψει από τη λειτουργία των διοδίων είναι ότι μέρος του φόρτου των οχημάτων που χρησιμοποιούσαν τον ΒΟΑΚ για τις μετακινήσεις τους εντός του ΠΣΗ , τοπικές – υπερτοπικές, θα αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές στο παράπλευρο δίκτυο της εθνικής οδού ή στο τοπικό δίκτυο των παρακείμενων δήμων (Ηρακλείου – Γαζίου). Οι επιπτώσεις από τη μεταφορά του φόρτου αυτού στο τοπικό δίκτυο θα είναι εξαιρετικά δυσμενείς για τους Δήμους με δεδομένο ότι το υφιστάμενο οδικό δίκτυο είναι εξαιρετικά φτωχό και δεν υπάρχουν δυνατότητες απορρόφησης του πλεονάζοντος φορτίου.
Ο Διευθυντής Τεχνικών Έργων & Μελετών
Γιώργος Φουρναράκης
Αρχιτέκτων Μηχ.- Πολεοδόμος, MSc
ΠΕ με Α ΄βαθμό
About Author
