Των Αγίων Αββάδων των εν Σινά και εν Ραϊθώ αναιρεθέντων, Θεοδούλου, Σάββα Αρχιεπισκόπου Σερβίας κ.ά

Τω αυτώ μηνί ΙΔ’, μνήμη των Αγίων τριακονταοκτώ, και άλλων Αββάδων, των εν τω Σινά όρει αναιρεθέντων.

Σπάθαι το πράξαν ώδε τους πολλούς φόνους,
Το δ’ αυ πεπονθός, άνδρες αρετής φίλοι.

Αββάδας αμφί τετάρτη και δεκάτη κτάνε χαλκός.

Ούτοι οι Όσιοι με το να ηγάπησαν την ασκητικήν ζωήν, αφήκαν όλα του κόσμου τα πράγματα, και εκατοίκησαν εις την έρημον. Μαζί δε με τούτους ήτον και ο Όσιος Νείλος, ο πρώην έπαρχος της Κωνσταντινουπόλεως (1). Όστις με την δύναμιν των λόγων οπού είχε, και με την χάριν του Αγίου Πνεύματος, συνέγραψε κάλλιστα και ωφελιμώτατα συγγράμματα. Τα οποία παρακινούσι μεν τους ανθρώπους προς άσκησιν, διηγούνται δε άριστα την ζωήν ομού και την σκλαβίαν και φόνον των Αγίων Πατέρων τούτων. Διότι ελθόντες εις το Σίναιον όρος οι βάρβαροι, οι καλούμενοι Βλέμμυοι, (οι οποίοι ζώσιν ως άγρια ζώα εις την έρημον, από το Μισήρι έως εις την Ερυθράν Θάλασσαν), ούτοι λέγω εκεί ελθόντες, εφόνευσαν άσπλαγχνα τους Οσίους τούτους.

Προ χρόνων δε πολλών, ήτοι επί της βασιλείας του Διοκλητιανού εν έτει σπη’ [288], και επί της πατριαρχείας Πέτρου Αλεξανδρείας, εφονεύθησαν και άλλοι Όσιοι, οίτινες ησύχαζον εις το Σίναιον όρος (2). Διότι ευγαίνοντες οι εκεί κατοικούντες Σαρακηνοί, αφ’ ου απέθανεν ο φύλαρχος και πρώτος αυτών, εφόνευσαν πολλούς ασκητάς. Οι δε επίλοιποι κατέφυγον εις ένα οχύρωμα και πύργον, οπού ήτον εκεί, δια να φυλαχθούν. Κατά θείαν δε Πρόνοιαν εφάνη την νύκτα εις τους Σαρακηνούς μία φλόγα πυρός, η οποία κατέκαιεν όλον το Σίναιον όρος, η δε φλόγα ανέβαινεν έως του ουρανού. Όθεν βλέποντες αυτήν οι βάρβαροι, εφοβήθησαν, και ρίψαντες τα άρματα, έφυγον. Οι φονευθέντες δε Μοναχοί ήτον τριανταοκτώ, οι οποίοι είχον διαφόρους πληγάς εις τα σώματά των. Και άλλων μεν αι κεφαλαί, ήτον τελείως κομμέναι, άλλων δε, εκράτει ακόμη το δέρμα από το ένα μέρος, και άλλοι ήτον εις το μέσον κομμένοι, από αυτούς δε ευρέθηκαν δύω Όσιοι ζωντανοί, Σάββας και Ησαΐας ονομαζόμενοι. Οι οποίοι έθαψαν τους φονευθέντας, και εδιηγήθησαν την περί αυτών υπόθεσιν. (Όρα την κατά πλάτος διήγησιν αυτών εις τον Νέον Παράδεισον.) Ο περί τούτων ελληνικός λόγος του Αββά Νείλου σώζεται εν τη Λαύρα, εν τη των Ιβήρων και εν άλλαις, ου η αρχή· «Αλώμενος (ήτοι πλανώμενος) εγώ μετά την έφοδον των βαρβάρων». Έχει δε εις αυτούς και λόγον έτερον Αμμώνιος ο Μοναχός, ου η αρχή· «Εγένετό μοί ποτε καθεζομένω εν τω ταπεινώ μου κελλίω» (σώζεται εν τη Λαύρα και εν τη των Ιβήρων).

(1) Ούτος εορτάζεται χωριστά κατά την δωδεκάτην του Νοεμβρίου.

(2) Όρα, ότι και κατά τους χρόνους εκείνους του διωγμού, ήτον ασκηταί και ησυχασταί. Και αγκαλά γράφεται εις το Συναξάριον του Αγίου Παύλου του Θηβαίου, και εις το Συναξάριον του Μεγάλου Αντωνίου, ότι πρώτοι αυτοί έγιναν αρχηγοί της ασκητικής ζωής. Αλλ’ όμως εκεί προστίθεται και τούτο, ότι αυτοί πρώτοι επροχώρησαν εις τα ενδότερα της ερήμου, και όχι πως ήτον αυτοί μόνοι ασκηταί, και ότι με πολλά ολίγους άλλους, ήτον εκείνοι αρχηγοί. Σημείωσαι δε ότι και οι ασκηταί ούτοι ήτον κατά τους χρόνους, καθ’ ους ήτον και ο Αντώνιος.

*

Τη αυτή ημέρα μνήμη των Αγίων τριακοντατριών Αββάδων Πατέρων, ήτοι των εν τη Ραϊθώ αναιρεθέντων.

Ως πριν Ραχήλ τα τέκνα νυν τους Αββάδας,
Κλαίει Ραϊθώ συγκεκομμένους σπάθαις.

Ούτοι οι μακάριοι Πατέρες εκατοίκουν εις τον τόπον εκείνον, όπου είναι αι δώδεκα πηγαί των υδάτων, και τα εβδομήκοντα δένδρα των φοινίκων, τα οποία αναφέρει η θεία Γραφή εις το βιβλίον της Εξόδου. Επειδή δε τριακόσιοι Βλέμμυοι εμβήκαν μέσα εις ξύλα και σχεδίας μεγάλας, επέρασαν το πέλαγος της Αιθιοπίας. Και ελθόντες εις ένα τόπον, εύρον εκεί καΐκια. Και εμβαίνοντες εις αυτά, επέρασαν εις την χώραν των Φαρανιτών (3). Βλέποντες δε αυτούς οι Φαρανίται, εστάθησαν εις πόλεμον. Και νικηθέντες, εφονεύθησαν από αυτούς άνθρωποι σαρανταεπτά. Οι δε Βλέμμυοι πέρνοντες τας γυναίκας και τα παιδία των Φαρανιτών, επήγαν εις το Καστέλι όπου είχον την Εκκλησίαν οι Όσιοι Πατέρες. Οι οποίοι κλείσαντες την πόρταν, επρόσμεναν τον θάνατον. Ελθόντες λοιπόν οι βάρβαροι και ψηλαφήσαντες, και μη ευρίσκοντες άσπρα, εφόνευσαν όλους τους Πατέρας, είτα πέρνοντες τας γυναίκας και τα παιδία και όσους άλλους είχον σκλαβώσει, επήγαν δια να περάσουν την θάλασσαν. Μη ευρόντες δε καΐκι (εβύθισαν γαρ αυτό οι παρά των Βλεμμύων αγγαρευθέντες και έφυγον) εθυμώθησαν, και κατέσφαξαν όλους τους σκλάβους, οπού είχον μαζί των. Ύστερον δε εσφάγησαν και αυτοί αναμεταξύ των. (Όρα εις τον Νέον Παράδεισον.)

(3) Οι Φαρανίται ονομάζονται από την έρημον την καλουμένην Φαράν, ήτις ευρίσκεται εις την Πετραίαν Αραβίαν κοντά εις τον Αραβικόν κόλπον.

*

Μνήμη του Οσίου Θεοδούλου υιού του Αγίου Νείλου.

Ο Θεόδουλος αρεταίς ώφθη μέγας,
Μιμούμενος μάλιστα πατρός τον βίον.

Ούτος ήτον υιός του σοφού Νείλου, ο οποίος έγινε μεν πρότερον έπαρχος της Κωνσταντινουπόλεως, ύστερον δε αφήσας την δόξαν του κόσμου, επήγεν εις το όρος Σινά και έγινε Μοναχός μαζί με τον υιόν του Θεόδουλον. Εις καιρόν λοιπόν οπού αυτοί ησύχαζον εκεί, αιφνιδίως ώρμησαν κατ’ αυτών βάρβαροι, και άρχισαν να σφάζουν τους αγίους Πατέρας. Και ο μεν Πατήρ Νείλος, εδυνήθη και έφυγεν. Ο δε υιός αυτού Θεόδουλος, επιάσθη σκλάβος, ομού με ένα άλλον νέον. Οίτινες δεθέντες υπό των βαρβάρων, εσύροντο από αυτούς. Όταν δε επήγαν εις τα τζαδήριά των οι βάρβαροι, εβουλήθησαν να κατασφάξουν τους νέους, και να θυσιάσουν αυτούς εις το άστρον της Αφροδίτης, το καλούμενον αυγερινόν, το οποίον ανατέλλει προτίτερα από τον ήλιον. Τότε ο αδελφός ο νεώτερος από τους δύω, εδυνήθη και έφυγεν, ο δε Θεόδουλος έμεινε μόνος.

Οι βάρβαροι λοιπόν κυριευθέντες από την καρηβαρίαν της μέθης, εκοιμήθησαν πολύ, και δεν εξύπνισαν έως το πρωΐ, όταν ευγήκεν ο ήλιος. Όθεν εξυπνίσαντες και μη ιδόντες τον αυγερινόν, δεν έσφαξαν τον Θεόδουλον, αλλ’ εβουλήθησαν να τον πωλήσουν. Επειδή δε οι αγοράζοντες έδιδον μόνον δύω φλωρία δια την εξαγοράν του, δια τούτο ένας από τους βαρβάρους ξεγυμνώσας το σπαθί, ηθέλησε να τον κατασφάξη. Όθεν ο Επίσκοπος βλέπωντας τούτο αγόρασεν αυτόν, και έπειτα τον αφήκεν ελεύθερον. Καλώς λοιπόν και θεαρέστως πολιτευσάμενος ο αοίδιμος, εκοιμήθη εν ειρήνη. Τελείται δε η Σύναξις και εορτή τούτων των δύω Πατέρων, τούτου λέγω του Θεοδούλου και του πατρός αυτού Νείλου, εις τον Ναόν του Αγίου Αποστόλου Παύλου, τον ευρισκόμενον εις το ορφανοτροφείον. (Όρα και εις την δωδεκάτην του Νοεμβρίου, και εις τον Νέον Παράδεισον.)

*

Μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Στεφάνου, του κτίσαντος την Μονήν του Χηνολάκκου (4).

Τω Χηνολάκκου την Μονήν δειμαμένω.
Θείω Στεφάνω λάκκος ωρύχθη τάφου.

Ούτος ήτον από τα μέρη της Ανατολής ευγενής κατά το γένος, καθώς ήτον και ο δίκαιος Ιώβ. Εξ αρχής δε ηγάπησε την ασκητικήν ζωήν, και επήγεν εις τα Μοναστήρια και ασκητήρια των οσίων Πατέρων, τα ευρισκόμενα εις τον Ιορδάνην και εις την έρημον, τόσον του Αγίου Ευθυμίου, όσον και του Αγίου Σάββα και Θεοδοσίου. Και αφ’ ου έμαθε κάθε Μοναστηρίου την πολιτείαν, ύστερον επήγεν εις την Κωνσταντινούπολιν, κατά τους χρόνους Λέοντος Ισαύρου του εικονομάχου, εν έτει ψις’ [716]. Εφιλοξένησε δε αυτόν ο τότε αγιώτατος Πατριάρχης Γερμανός, κοντά εις τον οποίον έμεινεν ο Όσιος μερικόν καιρόν. Πολλά δε ωφεληθείς από αυτόν, και λαβών συμβουλήν παρ’ αυτού, τι αγαθόν να κάμη, διεπέρασε την ζωήν του εις τον τόπον εκείνον, όπου τώρα ευρίσκεται το παρ’ αυτού συστηθέν Μοναστήριον. Εις το οποίον συναθροίσας πλήθος Μοναχών, και διοικήσας αυτούς εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου, τους ανεβίβασεν εις τελειότητα και εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Καλώς λοιπόν πολιτευσάμενος ο αοίδιμος, και της μελλούσης δόξης και μακαριότητος από εδώ ακόμη τους αρραβώνας λαβών, απέταξεν από τας κάτω οικίας εις τας άνω και ουρανίας μονάς. Την δε αγίαν αυτού ψυχήν άξιοί τινες εθεώρησαν, ότι ανέβαινε μετά δόξης και προπομπής εις τα ουράνια, καθώς πάλιν αυτοί οι ίδιοι το εδιηγήθησαν.

(4) Το Μοναστήριον του Χηνολάκκου ευρίσκεται εις τα Μουντανία.

*

Η Αγία Μάρτυς Αγνή, εν σκοτεινή φρουρά βληθείσα, τελειούται.

Αγνήν άναγνοι θέντες εις οίκον σκότους,
Πάμφωτον αυτή προυξένησαν οικίαν (5).

(5) Άλλη φαίνεται να ήναι η Αγία αύτη Αγνή, από την Αγνήν εκείνην, της οποίας το Συναξάριον ευρίσκεται κατά την εικοστήν πρώτην του Ιαννουαρίου. Καθότι, αύτη μεν, ετελειώθη εν τη φυλακή, εκείνη δε, εν τω πυρί. Και καθότι, άλλο μεν αύτη δίστιχον έχει, άλλο δε εκείνη παρά τω χειρογράφω Συναξαριστή. Ει και εν τω τετυπωμένω εν και το αυτό ευρίσκεται και εις τας δύω ουκ ορθώς.

*

Μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Σάββα του πρώτου Αρχιεπισκόπου Σερβίας, και κτίτορος της Ιεράς Μονής του Χιλανταρίου.

Φωστήρ εδείχθης φωτίσας την Σερβίαν,
Έργοις λόγοις τε Σάββα των Σέρβων κλέος (6).

(6) Τον Βίον αυτού όρα εις το Νέον Εκλόγιον.

Ταις των σων Αγίων πρεσβείαις Χριστέ ο Θεός ελέησον ημάς.

Από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β’. Εκδόσεις Δόμος, 2005.

(www.koinoniaorthodoxias.org)

About Author